Hane Halkı Harcamalarında Konut ve Kira Zirvede: TÜİK Raporu
TÜİK'in 2025 verilerine göre, Türkiye'deki hane halklarının tüketim harcamalarının %29,3'ü konut ve kiraya ayrıldı. Ulaştırma ve gıda takipte.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan 2025 yılına ait "hane halkı tüketim harcaması" istatistikleri, ülke genelindeki harcama alışkanlıklarına dair önemli veriler sundu. Bu verilere göre, hane halklarının tüketim amaçlı yaptığı harcamalar içerisinde en büyük payı konut ve kira giderleri aldı.
Açıklanan istatistiklere göre, hane halkı bütçesinden tüketim harcamalarına ayrılan payda yüzde 29,3 ile konut ve kira ilk sırayı alarak dikkat çekti. Bu temel ihtiyaç kategorisini, yüzde 20,5 ile ulaştırma harcamaları takip ederken, gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 17,3'lük oranla üçüncü sırada yer aldı.
Harcama kalemleri arasında en düşük paya sahip olanlar ise, yüzde 0,8 ile sigorta ve finansal hizmetler, yüzde 1,8 ile eğitim hizmetleri ve yüzde 2,2 ile sağlık harcamaları olarak belirlendi. Bu oranlar, hane halklarının bütçelerinde bu alanlara daha az kaynak ayırdığını gösterdi.
Gelir Gruplarına Göre Harcama Farklılıkları
İstatistikler, gelir düzeyine göre hane halklarının harcama alışkanlıklarında belirgin farklılıklar olduğunu ortaya koydu. Özellikle, yüksek gelirli hanelerin ulaştırma harcamalarına, düşük gelirli hanelere kıyasla üç kattan fazla pay ayırdığı saptandı.
Gelir Dilimlerine Göre Tüketim Dağılımı
Gelire göre sıralı yüzde 20'lik gruplar incelendiğinde, en yüksek gelir diliminde yer alan (beşinci yüzde 20'lik grup) hane halklarının ulaştırma harcamalarına (motorlu taşıt alımları, akaryakıt, yolcu taşımacılığı, araç bakım ve onarımı gibi kalemler dahil) yüzde 25, konut ve kira harcamalarına yüzde 25,7, gıda ve alkolsüz içecekler harcamalarına ise yüzde 12,4 oranında pay ayırdığı gözlemlendi.
Buna karşılık, en düşük gelir grubunda (birinci yüzde 20'lik grup) bulunan hane halkları, bütçelerinin yüzde 38,7'sini konut ve kiraya, yüzde 29,2'sini gıda ve alkolsüz içeceklere ve yüzde 8,6'sını ulaştırmaya tahsis etti. Bu durum, düşük gelirli hanelerin temel ihtiyaçlara daha büyük bir oran ayırmak zorunda kaldığını vurguladı.
Temel Gelir Kaynağına Göre Harcama Eğilimleri
Hane halklarının temel gelir kaynaklarına göre harcama dağılımları da analiz edildi. Maaş, ücret veya yevmiye ile geçinen hane halkları, konut ve kira harcamalarına yüzde 26,4, gıda ve alkolsüz içeceklere yüzde 16 ve ulaştırmaya yüzde 21,9 oranında pay ayırdı.
Müteşebbis geliri elde eden hane halklarında ise konut ve kira harcamalarına yüzde 25,5, gıda ve alkolsüz içeceklere yüzde 17 ve ulaştırmaya yüzde 25,9 oranında kaynak aktarıldığı belirlendi. Bu veriler, gelir kaynağının harcama önceliklerini nasıl etkilediğini gözler önüne serdi.
Hane Halkı Büyüklüğünün Harcamalara Etkisi
Hane halkı büyüklüğüne göre tüketim harcamalarının dağılımı da farklılıklar gösterdi. Tek kişilik hane halkları, bütçelerinin yüzde 41'ini konut ve kiraya, yüzde 14,3'ünü gıda ve alkolsüz içeceklere ve yüzde 14,4'ünü ulaştırmaya ayırdı.
Öte yandan, 6 ve daha fazla kişiden oluşan geniş hane halkları, gıda ve alkolsüz içeceklere yüzde 23,7, konut ve kiraya yüzde 22,4 ve ulaştırmaya yüzde 18,1 oranında pay tahsis etti. Büyük ailelerin gıda harcamalarına daha fazla ağırlık verdiği bu verilerle desteklendi.
Gıda İsrafında Zirve: Taze Meyve ve Sebze
Hane halkları tarafından en fazla israf edilen gıda grupları incelendiğinde, çarpıcı sonuçlar elde edildi. Toplam gıda israfının yüzde 39,7'sini taze meyve ve sebzeler oluşturdu. Bu kategoriyi, yüzde 32,5 ile ekmek ve yüzde 15,1 ile süt ve süt ürünleri izledi. Bu veriler, gıda israfıyla mücadelede özellikle taze ürünlere odaklanmanın önemini bir kez daha ortaya koydu.
